بی بدیل  - Bibadil
06 مهر 1400   28 سپتامبر 2021
نام کاربر:
کاربر مهمان



به جامعه مجازی بی بدیل بپیوندید... ورود ثبت نام

کیانوش عیاری روزگار قریب در روزگار غریب

کیانوش عیاری روزگار قریب در روزگار غریب بی بدیل دات کام: «روزگار قریب» را باردیگر ببینید و حالا در عصر همه گیری کرونا و در «روزگار غریب» ی که گروهی با ادعای طب سنتی مخالف واکسیناسیون بودند و گاهی هنوز هم هستند.»



به گزارش بی بدیل دات کام به نقل از ایسنا، مهرداد خدیر در یادداشتی در عصر ایران نوشت: «نمایش دوباره‌ی مجموعه‌ی تلویزیونی «روزگار قریب» ساخته‌ی کیانوش عیاری از شبکه‌ی «آی فیلم» بهانه ای است تا به نکاتی درباره‌ی آن اشاره شود:

۱. معین نیست پخش مجدد «روزگار قریب» در میانه‌ی بحران کرونا و بحث واکسیناسیون و جدال مدعیان طب سنتی و پزشکی مدرن، تصادفی است یا عمدی. اگر تصادفی است باید گفت چه حُسن تصادفی و اگر عمدی است و به قصد تجلیل از کادر درمان و معرفی یک الگو از پزشکی مردم دوست و با دغدغه های اجتماعی و نه درگیر ساخت و ساز یا بیمناک قیمت ارز برای تامین زندگی خانواده در فرنگ، باز هم درخور ستایش است. چنانچه با این هدف بوده باشد که پیشینه و تبار منکران پزشکی مدرن و باورمندان به ادامه‌ی شیوه‌ی حکیم باشی های قدیم را معرفی نماید این ستایش، مضاعف است.

۲. از همان اسم سریال روشن است که کارگردان اهل فکر و ذوق است؛ چونکه با کلمه‌ی «قریب» بازی کرده است. «روزگار غریب» با این صورت در ذهن ما نقش بسته به این معنا که با زمانه ای بیگانه طرف ایم؛ چنان که در شعر مشهور شاملو بازتاب یافته است: روزگار غریبی است نازنین... اینجا اما قریب هم به مدلول «نزدیک» است و روایت همین روز گذشته و هم یادآور دکتر محمد قریب، پدر طب نوین کودکان در ایران.

۳. کیانوش عیاری جایی گفته بود تمام توان و تجربه ها و دانسته های خودرا برای ساخت این سریال به کار بسته؛ حال آن که در مجموعه های تلویزیونی گاه به همه‌ی ریزه کاری ها توجه نمی گردد. با تماشای دوباره‌ی سریال روشن می شود که تا چه حد در این مدعا راست و درست می گوید.

۴. کیانوش عیاری یکی از برجسته ترین کارگردانان پیرو مکتب نئورئالیسم ایتالیا در سینمای ایران است. با این وجود واقع گرایی او به شکلی نیست که او را از قصه غافل کند و بااینکه به دامان رمانتیسیسم نمی غلتد اما نه از قصه گویی عاجز است و نه فیلم گزارش گونه می سازد. مازیار اسلامی در کتاب «بوطیقای گسست» کیانوش عیاری را یک فیگور در مینیاتور ایرانی توصیف کرده بود اما آثار گوناگون او و همین «روزگار قریب» را می توان نقض کننده‌ی این مدعا دانست.

۵. کیانوش عیاری به مدلول واقعی کلمه یک سینماگر مؤلف است؛ چونکه همه‌ی مؤلفه های آنرا دارد. همچون اینکه اندیشه‌ی منسجمی دارد که در آثار مختلف او نمود دارد؛ مانند مقابله با خرافه گرایی و اگر «روزگار قریب» را با این کیفیت ساخته به خاطر همین بستر است و چه بسا کارگردانان دیگر استقبال نمی کردند؛ چونکه بدون بستر تاریخی و انگیزه های اجتماعی و با نگاه قهرمان پرورانه از دکتر قریب یک قهرمان درنمی آمد و عیاری استادانه و هوش مندانه درصدد آن نیست او را به مثابه یک قهرمان معرفی نماید و حتی در روایت دوران کودکی در کانون توجه قرار نمی دهد بلکه به بهانه‌ی زمانه‌ی او به خرافات و فقر و جهل و تاریخ معاصر در همین نزدیکی ها پرداخته و البته متهم به تلخ گویی هم می شود اما تلخ او هم شیرین است و مگر «آبادانی ها» شیرین نیست؛ چندان که بعضی معتقدند نه فقط به «دزد دوچرخه» پهلو می زند بلکه گاه از آن بهتر هم می شود. مؤلفه‌ی دیگر آثار عیاری این است که جنبه‌ی سرگرمی صرف یا تجاری ندارد.

به نوشته‌ی یک منتقد حرفه ای سینما «ارتباط انسان با جامعه و درگیری ای که در این رابطه شکل می گیرد اغلب مبنای ثابت فیلم های اوست. در بیشتر این درگیری ها شخص اول فیلم یا می میرد یا تن به سرنوشتی تاریک و دردآور می سپارد. افراد فیلم های او از جامعه پیرامون خود گسسته اند و به تنهایی به دنبال راهکار مشکلات شان در کشمکش و جدال با جامعه اند و در یک کلام این جامعه و محیط پیرامونی آنهاست که آنها را آزار می دهد (در تنوره دیو، آن سوی آتش، آبادانی ها، شبح کژدم و بودن یا نبودن).»

در این سریال البته توجه دارد که برای تلویزیون می سازد و نباید چندان تلخ باشد اما بیننده درمی یابد که او با خرافه و توهم تا چه حد ناسازگار است.

۶. اگر علی حاتمی روایتی گل و بلبل از گذشته ارائه می دهد و همه شاعرانه و شیرین سخن می گویند عیاری، ابایی ندارد که واقعیت را پیش چشم ما بگذارد اما نه اینکه فیلم مستند بسازد. بی هیچ تردیدی او استاد بی چون و چرای نئورئالیسم است. برخی البته عیاری را به تأثیرپذیری از ناتورالیسم یا واقع گرایی افراطیِ در باور به جبر زمانه متهم می کنند که در فیلم هایی چون شبح کژدم، آبادانی ها و تنوره دیو جلوه می کند یا به رویکرد ناسیونالیستی (روز باشکوه) و گاهی سنت ستیزی اما هیچ یک از اینها نه فقط از ارزش های وی نمی کاهد که اتفاقا نشان میدهد چقدر فکر پشت آثار اوست.

۷. درباره‌ی کارگردانان بزرگ می گویند آثار آنان چنان است که حتی نام بازیگران بزرگ را تحت تاثیر قرار می دهد. در همین روزگار قریب و در این نوشته هنوز به بازی مهدی هاشمی و مهران رجبی نپرداخته ام؛ در صورتیکه بازی مهران رجبی که بیشتر با آثار کمیک شناخته می شد کاملا واقعی و بسیار روان است. چرا؟ چون همه را از چشم کارگردان می بینیم. در فوتبال هم اینگونه است. گاه خود سرمربی ستاره است مثل دوره‌ی کارلوس کی روش که از بازیکنان بیشتر به چشم می آمد؛ حال آن که در تیم ملی فعلی که نتایج متوالی درخشانی هم گرفته و نقش سرمربی غیر قابل انکار است بازیکنان بیشتر به چشم می آیند تا اسکوچیچ.

۸. یکی از خاصیت های سریال، نقش مهندس سوداگر است که از دوستان نزدیک دکتر قریب بود. دقت کنیم که در صداوسیمایی که به بهانه های مختلف به مهندس سوداگر طعنه می زنند و حتی در دهه‌ی فجر و در سالگرد انقلاب به مناسبت تشکیل دولت موقت چندان از او یاد نمی کنند چه تصویر درست و پاکیزه ای از او ترسیم شده است و اگر این سریال هیچ نداشت جز همین روایت واقع بینانه و خصوصا قسمت مربوط به اخراج استادان و تن ندادن رئیس دانشگاه کافی بود تا ستایش شود.

چند سال قبل کیانوش عیاری به مجله‌ی «نسیم بیداری» اظهار داشته بود: «زمان شروع پروژه آقای علی لاریجانی، رییس وقت سازمان صداوسیما، می گفت در سریال نبایستی به آقای مهندس سوداگر خیلی اشاره ای شود.»

توضیح کیانوش عیاری در این زمینه جالب است:

«نه تنها دکتر قریب و مهندس بازرگان، که همسران این دو بزرگوار هم خیلی به هم نزدیک بودند، تا حدی که می گفتند یک شب خانواده دکتر قریب به منزل مهندس سوداگر می آمدند و شب بعد آنها به خانه دکتر قریب می رفتند. طبیعتا در این رفت وآمدها، نکات جذاب و جالب فراوانی بود که حسین و نوید - فرزندان قریب و سوداگر - برای من تعریف می کردند. خلاصه اینکه شکل گیری رابطه نزدیک دکتر قریب و مهندس سوداگر به دوران جوانی شان برمی گردد؛ زمانی که هر دو بعنوان دانشجویان ممتاز برای ادامه تحصیل به فرانسه اعزام شدند.

این دوستی از آن زمان آغاز شد و در اتفاقات و برهه های مختلف زندگی هر دو مثل تدریس، ازدواج، بچه دارشدن و… عمق گرفت و تا آخر عمر دکتر قریب نیز ادامه داشت. به تعبیری رفیق گرمابه و گلستان شده بودند. من هم خیلی دوست داشتم این رابطه را در سریال «روزگار قریب» نشان دهم اما خوب محدودیت هایی بود که موجب شد متأسفانه خودم را از ترسیم این روابط دوستانه و ظریف محروم کنم. اساسا اگر اجازه به نمایش کشیدن رابطه صمیمانه دکتر قریب و مهندس سوداگر را داشتم، سریال نیز جذاب تر از کار درمی آمد...

در خصوص نمایش دادن مهندس سوداگر یادم هست آقای دکتر ولایتی خیلی به ما کمک کردند. زمان شروع پروژه در ریاست آقای لاریجانی بود. ایشان می گفت در سریال، نبایستی به آقای مهندس سوداگر خیلی اشاره ای شود. من دیداری با آقای دکتر ولایتی داشتم. می دانید ایشان یکی از مبرزترین شاگردان دکتر قریب بودند. رفته بودم که اطلاعات، خاطرات و احیانا عکسهایی از ایشان در ارتباط با دکتر قریب بگیرم. این مشکل را هم با ایشان در بین گذاشتم. ایشان بسیار تعجب کردند و گفتند مگر می شود سریالی راجع به دکتر قریب ساخت و در آن از مهندس بازرگان، عزیزترین و نزدیکترین دوست دکتر قریب، نامی نیاورد؟ آقای ولایتی گفت من با آقای لاریجانی در این خصوص صحبت خواهم کرد و اهتمام می کنم رضایتشان را جلب کنم. همچنین هم شد.

ظاهرا ایشان با آقای لاریجانی صحبت کرده بودند و همین مورد موجب شد ما به شکل حداقلی، مهندس سوداگر را هم در سریال داشته باشیم. به مدد همین مذاکره ای که صورت گرفته بود، ما در دو قسمت پی در پی توانستیم مهندس سوداگر را در سریال به نمایش درآوریم، البته باز با محوریت دکتر قریب.» (نقش مهندس سوداگر را رضا بابک بازی می کند.)

۹. شاید اگر پروژه‌ی زندگی دکتر قریب را به هر کارگردان دیگری می دادند از عهده‌ی انجام آن برنمی آمد؛ چونکه بطور معمول فیلم ها و سریال ها را با داستان عاشقانه در متن یا به موازات روایت تاریخی پیش می برند و حسن فتحی استاد این کار است. تصور کنید «شب دهم» یا «شهرزاد» بدون داستان عاشقانه چگونه پیش می رفت و اصلا قابل شکل گیری بود یا نه اما کیانوش عیاری حتی از شخصیت اصلی هم قهرمان نمی سازد و اندیشه‌ی خودرا جاری می کند.

۱۰. اگر به این نتیجه رسیده اید که همه‌ی اینها را نوشتم تا بگویم کیانوش عیاری کارگردان بزرگی است بله منظور همین است و چه خوب است که با اینان هم روزگاریم و چه خوب که قبل کرونا و حین رفت وآمد به دفتر، فرصت دیدار هم دست می داد.

« روزگار قریب» را ببینید! در « روزگار غریب»ی که گروهی با ادعای طب سنتی مخالف واکسیناسیون کرونا بودند و بعضی با اصرار بر ترجیح تولید بر واردات، زمینه‌ی تأخیر را فراهم آوردند و خوشبختانه این روزها و از دیشب این شب ها که روند واکسیناسیون به لطف واردات بیشتر سرعت گرفته با حس بهتری می توان به تماشای روزگار قریب نشست.»





منبع:

1400/06/23
11:53:58
5.0 / 5
104
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۸ بعلاوه ۱
تمام حقوق معنوی سایت بی بدیل طبق قوانین مالکیت معنوی محفوظ میباشد
درباره ما  پیشنهادات  تبادل لینک
سایت بی بدیل دات کام  ،  بی بدیل دات ایران
>