مفسری كه روشنفكری را به فوتبال گره زد حمیدرضا صدر به ما شیفتگان فوتبال آموخت که میتوان روشنفکری را با فوتبال آمیخت. به گزارش بی بدیل دات کام به نقل از ایسنا، هومان دوراندیش در عصر ایران نوشت: «حمیدرضا صدر سال ها در مجلهی فیلم می نوشت و محبوب خیلی از خوانندگان این مجله بود. نوشته هایش در بخش «سایهی خیال» مجلهی فیلم، بر غنای مجله می افزود. یک مرتبه مقاله ای در تحلیل بازیگری عزت الله انتظامی نوشت و انتظامی بعدها اظهار داشت که آن مقاله بهترین نوشته ای بوده که تا کنون در مجلهی فیلم خوانده است. حدود ۱۰ سال پیش این حرف استاد انتظامی را به یاد دکتر صدر آوردم و صدر برایم تعریف کرد که پس از انتشار آن مقاله اش، عزت الله انتظامی با او تماس گرفته و راجع به مقاله حرف زده و تشکر کرده و آخر سر هم پشت تلفن گریه کرده. باری، صدر جزو منتقدین برجستهی مجلهی فیلم بود ولی تا وقتی که جلوی دوربین تلویزیون نیامد، اکثریت مردم ایران او را نمی شناختند. در اواسط نیمهی اول دههی ۱۳۸۰، عادل فردوسی پور او را به برنامهی نود دعوت کرد و او دربارهی فوتبال حرف زد. حضوری متفاوت، با نظراتی تازه. یکی - دو سال بعد، حمیدرضا صدر در جریان جام جهانی ۲۰۰۶، در خیلی از شب ها مفسر بازی های جام جهانی در تلویزیون ایران بود و از همانجا به مفسری مشهور و محبوب نزد میلیونها فوتبال دوست ایرانی بدل شد. با گفتار و رفتار و ادبیاتی متفاوت و اطلاعاتی چشم گیر و رشک برانگیز از تاریخ فوتبال، در مدتی کوتاه به جایگاهی رسید که حقیقتا درخور او بود. حمیدرضا صدر به ما شیفتگان فوتبال آموخت که میتوان روشنفکری را با فوتبال آمیخت. یعنی میتوان فلسفه و جامعه شناسی و تاریخ و سینما و سیاست را به فوتبال گره زد و با نگریستن از این چشم اندازها، فوتبال را بهتر شناخت و بیشتر دوست داشت. هماغوشی روشنفکری و فوتبال در نگاه صدر، بذری بود که در جامعهی ایران پراکنده شد؛ جامعه ای که میلیونها فارغ التحصیل دانشگاهی دارد و میلیونها عاشق فوتبال. ازاین رو عجیب نبود بعد از ظهور پدیده ای به نام حمیدرضا صدر، متن های در ارتباط با فوتبال در مجلات و سایت ها و رادیو و تلویزیون، غنای قابل ملاحظه ای پیدا کنند و دیگرگونه شوند. در دهه های ۶۰ و ۷۰، مجلات ورزشی هر حسنی که داشتند، عاری از این حسن بودند. این حسنه جزو حسنات حمیدرضا صدر است و باید او را موجد این تحول در تاریخ ژورنالیسم ورزشی در ایران دانست. او به معنایی خاص، تماشاگر فوتبال بود. یعنی از مقام طرفداری به مقام تماشاگری رسیده بود. بیشتر از آن که از پیروزی تیم محبوبش لذت ببرد، از تماشای فوتبال لذت می برد. با این وجود در میان تیم های باشگاهی، لیورپول را دیگرگونه دوست می داشت. در مقدمهی یکی از کتاب هایش نوشته است که پس از اینکه در فینال ۲۰۰۵، میلان در نیمهی اول سه گل به لیورپول زد، مغموم و مبهوت نشسته بودم که همسرم آمد و اظهار داشت: نگران نباش! لیورپول می برد و همینطور هم شد. در آن فینال تاریخی، لیورپول در نیمهی دوم، بازی را به تساوی ۳ بر ۳ کشاند و در ضربات پنالتی پیروز شد. با این حال، صدر در نهایت طرفدار فوتبال بود نه طرفدار این یا آن تیم خاص. مولانا در فیه مافیه آورده است: «شخصی اظهار داشت که در خوارزم کسی عاشق نشود چونکه در خوارزم شاهدان بسیارند. چون شاهدی ببینند و دل بر او بندند، پس از او بهتر ببینند، آن بر دل ایشان سرد شود. فرمود اگر بر شاهدان خوارزم عاشق نشوند، آخر بر خوارزم عاشق باید شدن، که در او شاهدان بی حدند.» حمیدرضا صدر در مصاحبه ای در توضیح نسبت خودش با فوتبال، از این سخن مولانا مدد جسته و گفته بود که بر خوارزم عاشق است. در شهر فوتبال، تیم های دلربای بسیاری وجود دارند و صدر با عبور از این دلربایان پرشمار، به خود فوتبال دل بسته بود. حمیدرضا صدر یک مرتبه در تلویزیون تعریف کرد که یکی از دوستانش در بستر بیماری و مرگ بود و جام جهانی هنوز به پایان نرسیده بود. یادم نیست کدام جام جهانی را گفت. شاید ۱۹۷۴. خلاصه، رفیق دکتر صدر آرزو می کرد تا آخر جام جهانی زنده بماند و بفهمد کدام تیم قهرمان جام شده است. به تازگی که خبر ابتلای خودش به سرطان منتشر گردید و هوشنگ گلمکانی و عباس یاری تلویحا از مرگ قریب الوقوع حمیدرضا صدر خبر دادند، بسیاری آرزو کردند که دکتر صدر لااقل تا آخر یورو ۲۰۲۰ زنده بماند و ببیند کدام تیم قهرمان شده است و همینطور هم شد. صبح دوشنبهی هفتهی قبل، ایتالیا قهرمان اروپا شد و حمیدرضا صدر صبح جمعه دار فانی را وداع گفت. صدر دوستدار تیم ملی ایتالیا بود. شاید به خاطر جام جهانی ۱۹۸۲. که ۲۶ ساله بود و ایتالیا قهرمان شد. شاید هم، چون کلاً امیدی به تیم ملی انگلیس نداشت. به هر حال در نخستین چاپ کتاب «روزی روزگاری فوتبال» هم عکس ایتالیای یورو ۲۰۰۰ را بر جلد کتابش نشانده بود. اما فکر می کنم وی در یورو ۲۰۲۰ ترجیح می داد انگلستان برای نخستین بار قهرمان اروپا شود. نمی دانیم بازی فینال را دیده است یا نه. ولی بطور قطع از نتیجهی بازی آگاه شده. کاش فینال را هم دیده باشد پیش از پیوستن به ابدیت. حمیدرضا صدر، مرد نجیب و نازنینی بود، همیشه گشوده و پذیرا. از جام جهانی ۲۰۰۶ تا جام جهانی ۲۰۱۸ در تلویزیون حضور داشت ولی هیچگاه کلام نسنجیده ای بر زبانش جاری نشد. حتی یک مرتبه. سنجیده گو بود و عمیقا مودب. نه فقط گفتارش که رفتارش هم مودبانه بود. کلامش عاری از طعنه و کنایه بود و شخصیتش آشکارا خالی از عقده و نفرت. از فوتبال لذت می برد و برعکس خیلی از تماشاگران ورزشگاه ها، فوتبال برایش دستمایهی عقده گشایی و نفرت ورزی نبود. هرچند خودش عمری در ورزشگاه ها سپری کرده بود و اساسا استادیوم امجدیه برایش مکانی بود که زندگی اش را به دو بخش تقسیم کرده بود: پیش از امجدیه، پس از امجدیه. او در ایران بر ژورنالیسم ورزشی و فرهنگ تماشای فوتبال، طی پانزده سال، عمیقا تأثیر نهاد و روشنفکری و فوتبال را در این دیار با هم آشتی داد؛ روندی که از اوایل دههی ۱۳۷۰ در مجلهی فیلم شروع شد و از دههی ۱۳۸۰ با تمرکز بیشتر صدر بر فوتبال (در قیاس با سینما) و حضورش در تلویزیون، شدت یافت. اغلب روشنفکران ایرانی با فوتبال بیگانه بوده اند. شاید پرداختن به فوتبال را نوعی کسر شأن هم می دانستند. میتوان حدس زد که تحت تأثیر ظهور پدیده ای به نام حمیدرضا صدر و جوانان تحصیلکرده ای که از او تأثیر پذیرفتند، نسبتی که سابقا بین روشنفکران و فوتبال در جامعهی ایران برقرار بود، در آینده تغییر خواهد نمود. کمااینکه همین هم اکنون هم تا حدی تغییر کرده است. از دست رفتن صدر در سن ۶۵ سالگی، عمیقا غم انگیز است. او می توانست دست کم ۲۰ سال دیگر زندگی کند و با بودنش جهان خوشایندتری را برای ما رقم بزند. اما از بخت و تقدیر گریزی نیست. ناصر حجازی و یوهان کرایف و دیگو مارادونا هم عمر بلندی نصیبشان نشد. مهم این است که حمیدرضا صدر در فرصت کوتاهی که نامش زندگی است، به سهم خودش، تأثیر مثبتی بر عالم و آدم نهاد و نیک زیست. او می دانست که «بیتوتهی کوتاهی است جهان». هم ازاین رو عمرش را صرف نفرت ورزی نکرد و از زندگی اش لذت برد.» منبع: بی بدیل دات كام 1400/04/26 14:59:28 5.0 / 5 756 تگهای مطلب: تلویزیون , رادیو , سایت , سینما این مطلب بی بدیل را می پسندید؟ (1) (0) X تازه ترین مطالب مرتبط کالبدشکافی طنز سیاه در سینما و ادبیات معاصر غروب ابدی استاد بهرام بیضایی در خزان هشتاد و هفت سالگی بازخوانی نقشه راه هوش مصنوعی در قاب اثر ماندگار توبی والش چرا فیلم های پرفروش هالیوود از کتاب ها می آیند؟ نظرات بینندگان در مورد این مطلب نظر شما در مورد این مطلب نام: ایمیل: نظر: سوال: = ۹ بعلاوه ۳