به مناسبت رونمایی از کتاب ارزشمند «در احوال و آثار دکتر محمدعلی موحد»، آیین بزرگداشتی با عنوان باشکوه «آنچه نامد در کتاب و در خطاب» برگزار می‌شود تا ادای دینی باشد به بیش از یک قرن زیست فرهنگی و علمی این اندیشمند فرزانه. استاد محمدعلی موحد، ادیب متأله، حقوق‌دان برجسته، عرفان‌پژوه شمس‌شناس، متولد دوم خرداد ۱۳۰۲ در شهر تبریز است که به تازگی پا به ۱۰۳ سالگی گذاشته است. این رویداد بی‌نظیر فرصتی است تا پژوهشگران و شیفتگان فرهنگ ایرانی، گرد هم آمده و ابعاد گوناگون کارنامه پربار این چهره ماندگار را بررسی کنند.

 

علاوه بر ابعاد علمی و اجرایی، آنچه شخصیت استاد محمدعلی موحد را در میان معاصرانش متمایز و منحصربه‌فرد می‌کند، مِهر عمیق، تواضع ذاتی و نگاه فراملی او به گنجینه‌های فرهنگی ایران است. او با تصحیح مقالات شمس تبریزی، عملاً گرد و غبار قرن‌ها فراموشی را از چهره پیر و مرادِ مولانا زدود و پیوند شمس و خوی (به عنوان آرامگاه او) را در جغرافیای فرهنگی جهان تثبیت کرد. نثر دکتر موحد در نگارش آثارش، نمونه‌ای درخشان از فصاحت، سادگی و ایجاز است؛ به طوری که پیچیده‌ترین مباحث حقوقی بین‌المللی و غامض‌ترین مفاهیم عرفان ابن‌عربی را با قلمی روان و دلنشین به مخاطب عرضه می‌کند. در قلمرو اخلاق نیز، او همواره مظهر آزادگی، اعتدال و انصاف بوده و طول عمر پربرکتش را بدون اعتنا به هیاهوهای جناحی، صرفاً وقف خدمت به حقیقت، عدالت و اعتلای نام ایران کرده است.

 

دکتر موحد تنها یک ادیب خانه‌نشین نبوده، بلکه تاریخ معاصر ایران نام او را در تلاطم‌های سیاسی و اقتصادی کشور به یاد دارد. او در دهه بحرانی ۱۳۳۰ و هم‌زمان با ملی شدن صنعت نفت، به عنوان معاونت حقوقی شرکت ملی نفت ایران ایفای نقش کرد و بعدها با تکیه بر تخصص بی‌بدیلش در حقوق بین‌الملل، به عنوان معاون اجرایی سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در ژنو مشغول به کار شد. دغدغه‌های ملی او حتی در دهه‌های بعد نیز تداوم داشت؛ به طوری که با نگارش کتاب «مبالغه مستعار»، پاسخی مستدل و حقوقی به ادعای واهی شیوخ خلیج فارس درباره مالکیت جزایر سه‌گانه ایران (تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی) داد و از تمامیت ارضی کشور دفاع کرد.

 

کارنامه مکتوب استاد موحد، گنجینه‌ای درخشان در فرهنگ مدرن ایران است. تصحیح بی‌نظیر او از «مقالات شمس تبریزی» و همچنین تصحیح منقح «مثنوی معنوی» جلال‌الدین محمد بلخی، از دقیق‌ترین و معتبرترین منابع عرفانی حال حاضر به شمار می‌روند که جوایز گوناگونی از جمله کتاب سال را برای او به ارمغان آورده‌اند. از دیگر شاهکارهای قلمی او می‌توان به مجموعه چند جلدی «خواب آشفته نفت»، ترجمه سترگ «سفرنامه ابن بطوطه»، «در هوای حق و عدالت»، تحلیل «فصوص‌الحکم» ابن‌عربی و حتی ترجمه شیوای «اعلامیه جهانی حقوق بشر» اشاره کرد. این پهنه وسیع از فعالیت‌ها سبب شد تا وی از سال ۱۳۸۲ به عنوان عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزیده شود.

 

این محفل باشکوه فرهنگی و آیین رونمایی از کتاب احوالات ایشان، روز دوشنبه ۲۵ خردادماه، رأس ساعت ۱۷ در محل فرهنگسرای نیاوران آغاز خواهد شد. در این مراسم که به همت مجله بخارا و با حضور جامعه علمی کشور برگزار می‌شود، چهره‌های برجسته‌ای همچون مصطفی ملکیان (فیلسوف و پژوهشگر)، سیروس علی‌نژاد (روزنامه‌نگار پیشکسوت و محقق) و علی دهباشی (سردبیر مجله بخارا) به ایراد سخنرانی درباره ابعاد علمی، اخلاقی و ادبی دکتر محمدعلی موحد خواهند پرداخت.